साखळी, 21 मार्च: गोवा राज्य जैवविविधता मंडळाच्या (GSBB) अंतर्गत कार्यरत गोवा राज्य हवामान बदल कक्ष (GSCCC) यांच्या वतीने साई इन्स्टिट्यूट ऑफ नॅचरोपॅथी, साखळी येथे “Creating a Green Niche for Greener Tomorrow 2.0” या विषयावर कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. राष्ट्रीय हवामान बदलासाठी धोरणात्मक ज्ञान अभियान (NMSKCC) अंतर्गत आयोजित या उपक्रमाचा उद्देश स्थानिक समुदायांमध्ये जैवविविधता संवर्धन, नैसर्गिक संसाधनांचा शाश्वत वापर आणि हवामान बदलाशी सुसंगत उपजीविकेच्या संधींबाबत जागरूकता निर्माण करणे हा होता.
गोव्यात पर्यावरण संवर्धन, जैवविविधतेचे संरक्षण आणि शाश्वत विकास यांना चालना देण्यासाठी माननीय मुख्यमंत्री डॉ. प्रमोद सावंत यांच्या नेतृत्वाखालील राज्य सरकार सातत्याने विविध उपक्रम राबवत आहे, आणि अशा प्रकारच्या कार्यशाळा त्या प्रयत्नांना अधिक बळ देत आहेत.
कार्यक्रमाच्या उद्घाटन सत्राला प्रमुख पाहुणे म्हणून श्री पांडुरंग कुर्टीकर, अध्यक्ष – गोवा स्टेट को-ऑपरेटिव्ह बँक तसेच साई नर्सिंग इन्स्टिट्यूट उपस्थित होते. यावेळी पद्मश्री पुरस्कार विजेते श्री संजय अनंत पाटील, श्री निनानाथ झल्मी, संचालक – कृषी समृद्धी फार्मर्स प्रोड्युसर्स कंपनी लिमिटेड, श्री संतोष मलिक, व्यवस्थापक – साई नर्सिंग इन्स्टिट्यूट आणि डॉ. मनोज बोरकर, प्राध्यापक व विभागप्रमुख – कार्मेल कॉलेज फॉर विमेन, डॉ. अपूर्वा सावंत हेही मान्यवर उपस्थित होते. कार्यक्रमाची सुरुवात मान्यवरांच्या स्वागताने आणि रोपाला पाणी घालून पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देत करण्यात आली.
तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन –
कार्यक्रमात उपस्थितांना संबोधित करताना डॉ. प्रदीप सरमोकदम, सदस्य सचिव – गोवा राज्य जैवविविधता मंडळ यांनी “ग्रीन निच फॉर अ ग्रीनर टूमॉरो” या संकल्पनेचे महत्त्व स्पष्ट केले. त्यांनी नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा पुनर्वापर करून त्यावर मूल्यवर्धन (Value Addition) करत पर्यावरणपूरक उत्पादने तयार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली. विशेषतः ग्रामीण भागातील महिलांना अशा कौशल्यांचे प्रशिक्षण देऊन त्यांना स्वावलंबी बनविणे आणि शाश्वत उपजीविकेच्या संधी उपलब्ध करून देणे हा अशा कार्यशाळांचा महत्त्वपूर्ण उद्देश असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
यावेळी पद्मश्री श्री संजय अनंत पाटील यांनी नैसर्गिक शेतीतील आपला अनुभव आणि यशोगाथा सहभागींसमोर मांडली. शेतकऱ्यांनी नैसर्गिक शेती पद्धतींचा अवलंब करून पर्यावरणपूरक आणि टिकाऊ शेतीला प्रोत्साहन द्यावे, असे आवाहन त्यांनी केले.
प्रात्यक्षिके व प्रशिक्षण सत्रे –
कार्यशाळेदरम्यान विविध तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली जीवामृत तयार करण्याचे प्रात्यक्षिक, कोकेडामा तयार करण्याचे प्रशिक्षण, मधमाशी पालनाद्वारे मध उत्पादन, मत्स्य एक्वेरियम तयार करणे, मशरूम शेती तसेच काजू सफरचंदापासून लोणचे व ज्यूस तयार करण्याचे प्रात्यक्षिक यांसारख्या सत्रांचे आयोजन करण्यात आले. तसेच कृषी विभागाच्या विविध योजनांची माहितीही सहभागींस देण्यात आली.
निसर्गाधारित उपजीविकेला प्रोत्साहन –
या उपक्रमाद्वारे नैसर्गिक शेतीचा वापर करून किचन गार्डनला प्रोत्साहन देणे, मधमाशी पालनासारख्या निसर्गाधारित उपजीविकांना चालना देणे, तसेच रोपे व बियाणे वितरणाद्वारे जैवविविधतेचे संवर्धन करणे यावर विशेष भर देण्यात आला. याशिवाय केळी लागवड आणि केळीच्या तंतूपासून तयार होणाऱ्या पर्यावरणपूरक उत्पादनांविषयी जागरूकता निर्माण करण्यात आली.
या कार्यशाळेमुळे स्थानिक समुदाय, शेतकरी आणि विशेषतः महिलांमध्ये जैवविविधता संवर्धन, पर्यावरणपूरक उपजीविका आणि हवामान बदलाशी जुळवून घेण्याबाबत जागरूकता वाढण्यास मदत होईल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे.
